یک اثر ماندگار نشانه ای از سه استاد فرزانه
یک اثر ماندگار نشانه ای از سه استاد فرزانه
بی شک شهر تبریز صاحب کنجینه های ارزشمند دوران کذشته بخصوص دوران معاصر میباشد . شهرهای هستند که اب و انباربی معمولی را تعمیر و ان را به عنوان میراث گذشتگان معرفی میکنند. این در حالی است که در محلات متعدد تبریز سردابهای با معماری منحصر به فرد وجود دارد . همچنین خانه های که داری معماری ماندکار هستند و شاید تعداد انها به عدد هزار هم برسد . شهر تبریزدروازه تمدن ایران بوده و علاوه بر اثار معماری اشیای کرانبهای در برخی از خانه ها وجود دارد . که میتوان با جمع آوری ان موزهایی را تشکیل داد . علاوه بر منازل ادارات نیز داری چنین کنجینه های هستند ودر این میان مدارس قدیمی حرف اول را میزند.که صاحب اشیا ارزشمندی هستند . که در برخی مواقع به علت عدم اطلاع مسئولین به راحتی از بین میروند .
در این مقال قصد بر اشنا نمودن خوانندگان محترم با یک اثر هنری منحصر بفرد می باشد که در خلق ان سه استاد فرزانه معاصر همیاری داشته اند . لوح برنزی در ابعاد 150 × 80 سانتی متر حاوی اشعار ی از شاعر برجسته معاصر علامه جلال الدین همایی بخط استاد فرزانه وعابد میرزا طاهر خوشنویس وبا کار درخشان و تحسین برانگیز استاد چهره نگار . این تابلو نفیس و ارزشمند به مناسبت ساخت بنای دانشسرای تبریز در سال 1316 خلق شده است. متاسفانه در سالهای بعد از انقلاب این اثر به دلیل عدم اشنائی مسئولین وقت دانشسرا از ارزش هنری ان تابلو از محل نصب شده برداشته و در انبار بشکل نامطلوب نگهدری می شده است . در سالهای اخیر به همت مسئولین مرکز تربیت معلم شهید باهنر این اثر هنری پس از مرمت در محل کتابخانه نصب شده است .
اشنائی با پدید اورندگان اثر
میرزا طاهر خوشنویس تحریر کننده خط تابلو
استاد میرزا طاهر خوشنویس در سال 1306 هجری قمری در روستای هلق جلفا متولد و سال 1309 به تبریز امد . از پنچ سالکی شروع به یاد گیری سواد و خط نمود در نه سالکی جزء سی ام قران را برای یکی از کتابفروشهای تبریز تحریر و کتابفرشی این اثر را چاپ کرد .در دوازده سالگی صرف ومیر و چهارده سالگی معالم را تحریر میکند در سال 1321 تحریر کل قران را شروع میکند تحریر این قران چهار سال طول می کشد . استاد خوشنویس در سن هفده سالگی شروع به تدریس می نماید و سی وپنج سال در مدارس تبریزتدریس می کند .
استاد خوشنویس در طول شصت وچهار سال فعالیت هنری به تحریر بیش از دویست اثر علمی ؛اخلاقی و دینی از قبیل مکاسب ؛مفاتیح ؛منهی الامال؛ کتاب رجال و قران کریم و.... موفق میشود اخرین کتابی را که ایشان نوشته کتاب آسمانی قران بوده که در سال 1353 به اتمام رسانید. استاد در سال 1355 دار فانی را وداع کرده در بهشت زهرا تهران به خاک سپرده میشود . در سال 1384 مقبره استاد به محل مقبره الشعرا انتقال پیدا می کند.
جلال الدین همایی
در سال 1317 هجری قمری در شهر اصفهان بدنیا امد . در سن چهار سالکی نزد پدر و مادر خود به درس و مشق نشست هفت ساله بود که به مکتب رفت پس از درس مقدمات سال 1328 به مدرسه طلاب "نیم اورد" رفت و محضر آیه ا...العظمی آسید محمد باقر درچه ای طلب علم کرد به جهت نزدیکی ایشان با ایت ا...درچه ای وی از اهل بیتش محسوب میگردید .در ادامه از محضر بزرگانی چون آشیخ علی یزدی؛ حاج سید محمد کروندی ؛اخوند عبدالکریم؛ آمیزا احمد اصفهانی بهره جست و همزمان به استادی در حوزه پرداخت همایی در سال 1347به استخدام وزارت معارف در امد و مشغول تدریس در دبیرستان شد سپس به دانشگاه راه یافت و به تدریس پرداخت در دانشکده حقوق فقه اسلامی و در دانشکده ادبیات صناعات ادبی برای دوره دکترا تدریس میکرد
همایی شاعر وارسته و عارف بود و چون صناعات خوب میدانست شعر او بسیار غنی است شهرت همایی در سرودن "ماده تاریخها" میباشد که بسیار در این کار تبحر داشت .
از همائی خواستم تاریخ گفت
زنده از دانشسرا تبریز باد
دیوان اشعار وی بنام دیوان سنا در دو جلد چاپ شده است. همایی از سال1310 به مدت چهار سال در شهر تبریز و در دبیرستانهای این شهر به تدریس مشغول بود ه است . استادهمائی در سال 1359 بدرود حیات گفت
استاد خلیل چهره نگار پدید اورنده کتیبه
استاد خلیل چهره نگار در سال 1300 هجری در شهر تبریز و در محله سرخاب بدنیا امد. شغل اجداد استاد قلمدان ساز بوده که روی این قلمدانها مینیاتور کار میکردند . به همین جهت به چهره نگار معرف بودند. استاد تحصیلات خود را در شهر تبریز و در مدارس نوین به وجود امده ان زمان به اتمام رساند. سال 1322 به توصیه میرزا طاهر خوشنویس به کسوت معلمی در امده ودر مدارس تبریز از جمله فیوضات ؛منصور ؛سعدی و فردوسی هنر خوشنویس تدریس کرده است . وی به قدری در هنر خوشنویسی و کتیبه تبحر داشته که میتوانسته از چپ ویا وارونه بنویسد. علاوه بر ان در کتابت خط از انواع قلم استفاده میکرده بدون اینکه توزان خط بهم خورد. نمونه ای از این نوع خط استاد در مسجد کلکته چی موجود بوده که دعای نور را کار کرده است . ایشان اول کسی بوده که در شهر تبریز روی پارچه کتابت کرده و اثار بسیار نفیسی را برای هیت های عزاداری حسینی بوجود اورده که نمونه های از ان هنوز در دستجات عزا داری موجود می باشد . از جمله هئیت ششگلان تبریز. همچنین استاد اول کسی بوده که که تابلو فلزی برجسته را به طور ابتکاری در شهر تبریز برای یکی از کارگاهای رنگرزی (صاحب ان شخصی به نام جوان و محل تقریبی ان حدود میدان قونقا بوده است ) به وجود اورده است . ایشان با استاد طاهر خوشنویس بسیار مونس بوده و بنا به قولی استاد طاهر خوشنویس را در کتابت خمسه نظامی همراهی کرده است . بی شک استاد خلیل چهره نگار یکی از بر جسته ترین کتیبه نویسان ایران می باشد که اثر متعدد او هنوز هم در کوشه های از بازار تبریز و راسته های متعدد به چشم میخورد. بنا به روایتی از استاد امیر خوانی نقل است که کتیبه نویسی چهره نگار حرف اول را در ایران میزند . ارامگاه ابدی استاد چهره نگار در قطعه هنرمندان وادی رحمت تبریز میباشد .
این سه استاد فرزانه داری دو ویِژگی مشترک بودند هر سه معلم و هر سه خوشنویس بودند هر چند در مراتب متفاوت
